Samira Noroozi
interior Designer

Tag Archives: کانسپت

کانسپت چیست؟

کانسپت چکیده مفهوم و اندیشه نهفته در طرح معماری است. کانسپت به معنای فکر و تصور کلی است. در ایجاد یک طرح خارق‌العاده اولین عامل بسیار مهم، ایده کلی و کانسپت طرح است. به عبارتیکانسپت پروژه باید به‌نوعی هدایتگر طراح به‌سوی عملکرد و موقعیت کاربر در استفاده از فضا باشد. کانسپت را می توان هدف طراحی یک پروژه نامید و یا روش و زبان معمار برای تبادل اندیشه با دیگران زبان معماریست و چگونگی شکل گیری اندیشه معمار در زبان معماریست.کانسپت ایده و تفکر معمار است که بر اساس آن پروسه طراحی صورت گرفته است.امروزه خصوصا از دهه ۶۰ میلادی تا کنون ارزیابی کانسپت در معماری مسئله مهم و تعیین کننده در ارزش دهی و ارزشگذاریبر معماریست برای تعیین ارزش کانسپت در معماری باید سه نکته را مورد بررسی قرار داد :توانایی معمار در نحوه پردازش کانسپتدانش معمار و احاطه کامل او بر معماریکانسپت معماری پر ارزش ترین بخش از کار معماری قلمداد می شود وملاک اصلی ارزیابی قدرت وضعف معماری امروز در جهان به شمار می رود.کانسپت ها ایده هایی هستند که عناصر گوناگونی را در یک جا گردهم می آورند.در معماری کانسپت مسیری است که طی آن نیازها ی فیزیکی،شرایط محیطی وباورها بهم می پیوندند وبه این ترتیب کانسپت ها بخش مهمی از روند طراحی معماری را شکل می دهند.کانسپت با ایده متفاوت است.کانسپت را میتوان هدف طراحی و اندیشه پنهان دریک پروژه نامید .هدف، تحلیل سایت و مکان یابی ساختمان، عوامل فرهنگی اجتماعی، عوامل جغرافیایی، شرایط آب و هوایی، برنامه فیزیکی طرح، خواسته کارفرما، مقیاس و تناسبات، بررسی مصالح و تکنولوژی ساخت بنا، ابعاد انسانی و فضاهای معماری (حرایم) و الزامات تأسیساتی از عوامل موثر بر کانسپت در طراحی هستند.

انواع کانسپت :

  1. کانسپت های قیاسی ( نگاه به دیگر چیزها)
  2. استعاری ( نگاه به انتزاعات)
  3. جوهری ( نگاه به ماورای نیازهای برنامه)
  4. برنامه ای ( نگاه به نیازها و اهداف خواسته شده)
  5. ایده آل گرا ( نگاه به ارزشهای مطلق)

سلسله مراتب کانسپت :

درک رابطه تقدم و تاخری موجود بین تصور, ایده, کانسپت در واقع سرآغاز روند دستیابی به کانسپتی مناسب برای یک بناست این رابطه به این صورت ترتیب داده میشود : تصور, ایده و کانسپت. که بر اساس الگوی افزایش پیچیدگی , متناسب بودن و عمق فکری است.

برای دانستن کانسپت ۲ نکته را باید بدانیم :

اول اینکه کانسپت لزوما مساله ای عجیب و غریب و یک شعر الهام شده نیست همیشه ما کلیسای نور تادائو آندو یا کلیسای رونشان لوکور بورزیه را طراحی نمیکنیم کانسپت میتواند یک ترکیب خوب حجمی به همراه فضاهای تامل برانگیز معمارانه باشد مثل کارهای ریچارد میر.

دوم اینکه همیشه لازم نیست طرح ما دارای کانسپت خاص درونی باشد رسیدن به عملکرد بهینه اولین انتظاریست که از یک معمار میرود.

شاید پرداختن به یک دور باطل باشد اما ملاک های ارزش گذاری در ذهن انسان معیارهای معناگر و مفهوم ساز هستند موسیقی با نت ها نواخته میشود, شعر با کلمات سروده میشود معماری نیز برای نواخته شدن و یا حتی سروده شدن احتیاج به ایده و کانسپت دارد تا به فضا فرم ببخشد و احساسات انسانی را بیدار کند.

«کانسپت» در معماری، یک راه پاسخ طراحان به وضعیت طراحی و توضیح‌دهنده کار آنهاست.

بسیاری از مردم در رابطه با ایده و کانسپت در طراحی معماری نیاز به کمک دارند و سوال اصلی‌شان این است که چگونه کانسپت خود را توسعه دهند، چطور با طراحی‌شان کنار بیایند و چگونه طراحی خود را توجیه کنند. همه اینها مربوط به فرآیند طراحی است. برخی از پروژه‌ها نیاز به عمق بیشتری در طراحی نسبت به بقیه دارند، اما به‌طور کلی مسائل و مشکلات مشابهی  طی طراحی رخ می‌دهند که شما نیاز دارید تا به آنها رسیدگی کرده و برطرف کنید.

در ایجاد یک طرح خارق‌العاده، موفق و ماندگار به عوامل مختلفی نیازمندیم.

اولین عامل بسیار مهم، ایده کلی و کانسپت طرح است. به‌عبارتی مفهوم پروژه،  اولین عاملی است که ذهن مخاطب را درگیر می‌کند. دومین عامل، عملکردی‌بودن طرح پروژه است. به عبارتی کانسپت پروژه باید به‌نوعی هدایتگر طراح به‌سوی عملکرد و موقعیت کاربر در استفاده از فضا باشد.

موزه نادر مشهد

سومین عامل، فرم فضا می باشد؛ فرمی که از کانسپت و ایده اصلی به‌وجود آمده و وجه فیزیکی ساختمان را شامل می شود.

در اینجا، نمونه‌هایی از موارد گفته شده ذکر شده است.

کتابخانه اسکندریه در شهر اسکندریه مصر و یکی از مهم‌ترین کتابخانه های دوران باستان است.

معمارى این بنای شگفت‌انگیز،  شباهت به یک صفحه شیبدار نقره‌اى دارد و روى نمایى از گرانیت خاکسترى حروف الفبا به تمام زبان‌هاى دنیا کنده‌کارى شده است.  ساختمان از بالاترین نقطه به شکل دایره‌ای با شیب بسیار تند به سمت پایین طراحی شده است. طراحی ساختمان کتابخانه به‌شکل خورشید درحال طلوع از سواحل نیلگون دریای مدیترانه می‌باشد و سالن نجوم و ستاره‌شناسی کتابخانه همانند قمری درحال گردش به دور خورشید می‌باشد.

ساختمان مجلس ملی بنگلادش (اثر لویی‌کان) در داکا یک مثال خارق‌العاده معماری قرن نقل شده است. ساختمان مجلس ملی در سال ۱۹۸۲ به‌عنوان یکی از برجسته‌ترین کارهای کان قرار می‌گیرد.

شکل‌های هندسی، فرم‌های انتزاعی هستند که در فرهنگ سنتی بنگالی یافت می‌شود که هم به‌معنای ایجاد یک اتحاد از هویت فرهنگی قدیم و جدید می‌باشد. در این فرهنگ، کرگدن خاکستری نماد صلح و دوستی است که بهنگام جنگ باعث صلح و دوستی می‌شود و ایده اصلی بنا بوده است.

معبد آب

 از میان دالانِ  دو دیوارِ بتنی عبور می‌کنی، که ناگاه گل‌های نیلوفر روییده بر سطح آب،  مقابل چشمانت و در تراز نگاه قرار می‌گیرد. در وسط این برکه‌مانند، راهی دیده می‌شود که استخر آب را به دو نیم کرده و  پلکانی که از میان استخر آب عبور می‌کند  و تو را به زیر سطح زمین، آب و نیلوفرها می‌برد. معبد اینجاست! اینجا جایی است که راهب‌ها باید به عبادت نشینند.

پروژه‌هایی که در ذیل اشاره می‌شود، کانسپت و ایده‌هایی درون آنها نهفته است.

اولین مثال، پل طبیعت تبریز است که ایده اصلی این پروژه از گره ترکی و چگونگی درهم تنیدن نخ ها برای ایده پردازی پروژه می‌باشد.

در پروژه شهرک مانلی واقع در شمال کشور، کانسپت اصلی، خانه‌ها و ویلاهای همگون با آن بوم بوده که در ایده طراحی، سعی شده با حفظ هویت آن فضا و ایجاد ته¬مایه مدرن و تلفیق آن با معماری سنتی بومی، ویلاهایی طراحی شود که به‌نوعی با حفظ ارزش های گذشته، اثر هنری و مدرن به‌حساب می آیند.

در پروژه مرکز خرید نفیس کانسپت اصلی، طرح یک پارچه روی پوسته نمای مدرن است و از طرح های پارچه، کانسپت پوسته شکل گرفته و به فراخور حجم روی فرم خالص و اصلی بنا آرام یافت.

در پروژه هتل تبریز نیز از طرح گل فرش در طراحی فرم پوسته استفاده شد و کانسپت فرمی نیز از روی فرم ارگ تبریز گرفته شده و بیننده احساس غریبه‌گی با بنا ندارد. به‌نوعی آن را آشنا می داند و به برقراری ارتباط بصری با آن می‌پردازد.

علاوه‌بر عناصری مثل کانسپت، ایده و فرم که از اصلی ترین عناصر شکل گیری یک اثر معماری و به‌طور کامل اثر هنری است، فلسفه‌ای پشت آن قرار دارد و تفکری که آن را بنا کرد، از اصلی ترین موارد طراحی یک اثر است که فقدان هر یک از موارد بالا از قدرت و هیبت آن اثر هنری می کاهد.

هدف اصلی از بیان موارد بالا این است که ما برای طراحی هویت مدار نیاز به استفاده از عناصر کالبدی معماری گذشته مثل موتیف‌ها نداریم و به مفاهیم و معانی گذشته معماری ایران باید پایبند بود.

در یک کلام، یک پروژه موفق و ماندگار، پروژه‌ای است که مفهوم معماری مناسبی در آن نهفته بوده و کانسپت .قدرتمندی هدایتگر آن بوده باشد

تنظیم و گردآوری : فاطمه پهلوان زاده

ایده های معماری از کجا می آیند؟

یکی از بحث برانگیزترین و پرابهام ترین مراحل در فرایند طراحی مرحلۀ شکل گیری ایده یا کانسپت طراحی است. فارغ از دیدگاه ها و نقطه نظرات متفاوتی که در رابطه با ایده پردازی وجود دارد؛ اغلب در میان دانشجویان به خصوص در سالهای اول تحصیل ابهاماتی در این باره دیده می شود. معمولاً دانشجویان از ارائۀ توضیحی روشن در رابطه با ایدۀ اولیه در طراحی پروژه های خود گریزانند. همچنین در برخی موارد از ایده یابی آثار معماران بزرگ نیز درک روشنی ندارند. اگرچه در این خصوص همواره نظریات متفاوتی ارائه شده است؛ اما همچنان نوعی بیگانگی در مواجهه با ماهیت ایده وجود دارد. شاید بتوان این موضوع را پرسش همیشگی دانشجویان دانست که : فرایند طراحی را از کجا باید شروع کنیم؟ایده اولیه از کجا می آید؟آیا ایجاد ایده های خلاقانه نوعی توانایی ذاتی محسوب می شود یا قابلیت یادگیری دارد؟

تعاریف ایده و کانسپت در معماری

بهتر است پیش از آن که منابع ایده پردازی و روش های خلق ایده بیان شود؛ با مفهوم و چیستی ایده و کانسپت آشنا شوید. کسب آگاهی از تفاوت های ظریفی که این دو واژه با یکدیگر دارند به درک بهتر هر یک و بهبود کاربرد آن در فرایند طراحی کمک می کند.
در واقع ایده و کانسپت مفاهیم نزدیک به هم هستند که در بسیاری از گفتگوهای معماران مترادف با یکدیگر به کار می روند. اما برخی از صاحب نظران در پی نگاهی موشکافانه به تفاوت هایی میان این دو دست یافته اند:

ادوارد وایت در کتاب مفاهیم پایه در معماری بیان می کند که : کانسپت ها از تحلیل مسئله حاصل می شوند.آنها در هر مرحله از طراحی و با هر مقیاسی پدید می آیند و ماهیت سلسله مراتبی دارند.
پل لازیو فرایند اکتشاف در معماری را شامل دو بخش می داند: ابتکار و شکل گیری کانسپت. ابتکار به دنبال کشف ایده های بکر برای موضوع طراحی است. روی کاغذ آوردن کشف، به صورت نوشته یا گرافیک، که تعیین کنندۀ مسیر اصلی توسعۀ پروژه خواهد بود؛ تشکیل کانسپت است.
برایان لاوسون کارفرما، استفاده کننده، قانون گذار و طراح را به عنوان چهار مولد اصلی مطرح می کند.

شاید بتوان محصول طراحی را پاسخی مشترک به رویکرد پروژه و محدودیت های موجود دانست. تولد ایده در ذهن طراحان از نظر زمانی مقدم بر ساخته شدن کانسپت توسط آنها است. ایده ها از جنس تفکراتی هستند که جایگاهشان در ذهن طراح است و وقتی به صورت یک راه حل ارائه شوند تبدیل به کانسپت خواهند شد. به طور کلی ایده، نقطه شروع معماری است و کانسپت پس از آن شکل می گیرد. در واقع ایده ها ماهیت ذهنی و کانسپت ها ماهیت عینی دارند.
سرآغاز فرایند طراحی مواجه شدن طراح با مسئلۀ طراحی است. پس از آن بستر به مثابۀ ظرفی دربرگیرندۀ محصول و موضوع به مثابۀ منتقل کنندۀ ویژگی های محصول تعریف می شود.

آنچه در تحقیقات صورت گرفته از طریق مصاحبه با برخی از معماران حرفه ای کشور به دست آمده است؛ منابع ایده پردازی معماران را در دو دستۀ عوامل معطوف به مسئله طراحی (بستر و موضوع طراحی) و عوامل معطوف به طراح (دانش و نگرش طراح) قرار می دهد. نتایج این تحقیقات نشان می دهد عوامل معطوف به مسئلۀ طراحی، بیشترین سهم در منابع ایده پردازی را در میان معماران حرفه ای کشور به خود اختصاص داده است.

در ادامه صرف نظر از تفاوت های ظریف ایده و کانسپت، روش هایی برای خلق آنها ارائه می شود :

روش های خلق ایده و کانسپت در معماری

۱- روش قیاسی

این روش به دنبال ایجاد رابطۀ عینی میان پدیده ها است و در ۴ بخش دسته بندی می شود:

موزه علوم و فنون در والنسیا اثر کالاتراوا

– سمبلیک: الهام گرفتن از شکل و فرم ظاهری در این روش به کار می رود. مانند موزه علوم و فنون در والنسیا اثر کالاتراوا.
– مستقیم: توجه به رویدادها، رفتارها و روابط میان اجزا در روش مستقیم حائز اهمیت است. مانند آکادمی علوم کالیفرنیا اثر رنزو پیانو

– شخصی: در این شیوه طراح خود را به جای موضوع یا بستر طرح قرار می دهد. مانند ساختمان مجلس برلین اثر نورمن فاستر

– فانتزی: در این شیوه با به کارگیری تکنولوژی، رویاهای ذهن معمار به اجرا می رسد. مانند طراحی انستیتو عرب در پاریس اثر ژان نوول

طراحی انستیتو عرب در پاریس اثر ژان نوول

۲- روش الگوواره

در این روش با مطالعۀ تاریخ و پیشینۀ معماری موجود در هر زمینه، به شناخت الگوها پرداخته و این الگوها که گاه با عنوان گونه، مدل و یا آرکی تایپ شناخته می شوند؛ مولد اولیه برای شکل گیری معماری خواهند بود.


استفاده از الگوی یخچال های قدیمی در مجموعه ورزشی رفسنجان

۳-روش منطقی

 این روش پس از ظهور مدرنیته با استقبال فراوانی روبرو شد و مورد توجه شمار زیادی از معماران قرار گرفت. منابع این روش برنامه، سایت و اقلیم هستند که در واقع مولد اولیه محسوب می شوند. این روش بر پایۀ آزمون و خطا، مطالعات طراحی و دیاگرام های تحلیلی استوار است. خلق ایده با استفاده از این روش، طراح را در جریاناتی از وضعیت موجود پروژه، نیازها، قوانین، خواسته ها و اطلاعات به دست آمده به شکل موازی پیش میبرد و او را مرتباً به تجزیه و تحلیل و ایده پردازی وا می دارد.
نمونه ای که می توان از این روش نام برد نمایشگاه اکسپو ۲۰۰۰ هلند اثر گروه MVRDV است.

 نمایشگاه اکسپو 2000 هلند اثر گروه MVRDV

۴-روش نظری

این روش به دو گونه تقسیم می شود:
– طراحی بر اساس قواعد هندسه و ریاضیات
در این شیوه گاه مباحث هندسی(اقلیدسی و نااقلیدسی) و ریاضیات مورد استفاده قرار می گیرد و گاه تغییرپذیری شکلی روی می دهد. تغییرپذیری شکلی با عنوان روش های طراحی افزایشی( برهم گماری و بازی با مقیاس، فولدینگ، نمودار و طراحی پارامتریک) متداول شده است که از جمله شیوه های خلق ایده محسوب می شود.

مرکز هنرهای نمایشی ابوظبی اثر زاها حدید

طراحی پارامتریک در مرکز هنرهای نمایشی ابوظبی اثر زاها حدید

میدان فدراسیون ملبورن اثر استودیو LIB

هندسه فراکتال در میدان فدراسیون ملبورن اثر استودیو LIB– طراحی بر اساس قواعد فلسفه
نظریات فلسفی پس از دوران مدرن بیشتر مورد توجه قرار گرفت. اکنون آفرینش ایده بر اساس قواعد فلسفی در ۵ پارادایم جای می گیرد. پدیدارشناسی، زیبایی شناسی امر متعالی، نشانه شناسی، مارکسیسم و فمنیسم موضوعاتی هستند که هم اکنون در میان معماران دوستدار فلسفه محبوبیت دارند و می توانند منشاء طراحی پروژه های مختلف قرار گیرند.

تنظیم و گردآوری : فاطمه پهلوان زاده

© 2019 | Designed & Developed By : Ali Jadidi